Schelden op de president

door: Kees Berendsen

 

Mag iemand schelden op de president van zijn land? En als hij geen president heeft, maar bij voorbeeld een koning of koningin, mag hij die dan een verbale veeg uit de pan geven? Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens moest zich daarover uitlaten in een zaak tussen een Franse linkse activist en de Franse Staat. De activist, Herve Eon had een boete gekregen wegens laster van president Sarkozy. De boete was maar € 30,- maar de zaak was principieel genoeg om hem door te zetten tot het Europese Hof. Eon had in 2008, toen Sarkozy een bezoek bracht aan Laval, een plaatsje in Frankrijk, hem verwelkomt met een protestbord met de tekst 'Casse-toi pov'con', wat zoiets betekent als 'Rot op, klootzak'. Nu niet bepaald een hartelijk welkom. Volgens een wet uit 1881 zou hij zich daarmee schuldig maken aan het toebrengen van reputatieschade aan de president. Het Europese Hof ging daar niet in mee. Het beschouwde de uitspraak als een 'satire' en een rechtmatig middel om 'te provoceren en te agiteren'. Die invalshoek werd ingegeven door het feit, dat Sarkozy zelf dezelfde uitspraak letterlijk had geuit jegens een Franse boer toen deze tijdens een Internationale Landbouwbeurs had geweigerd om Sarkozy een hand te geven. Sarkozy zelf politiseerde daarmee de uitspraak. Van een persoonlijke belediging was daarom geen sprake en de uitspraak was niet meer dan een uiting van politieke kritiek. Dat werd bovendien onderstreept door het feit dat Eon actief was voor de linkse Parti de Gauche. Zijn veroordeling was 'disproportioneel' en heeft 'een beangstigend effect op satirische bijdragen aan discussies in het algemeen belang die fundamenteel zijn voor een democratische samenleving'. Schelden op de president, de koning en de koningin mag, op voorwaarde dat het een functionele bijdrage levert aan het politieke debat. Van dergelijke hoog geplaatste personen mag bovendien 'een grotere mate van tolerantie jegens kritiek' worden verwacht.