Museumdirecteur Kiev vernietigt kunstwerk

Axel van Reek stelde in een recente blog op de website van Croon Davidovich de vraag of de Rotterdamse Kunsthaldieven zijn aan te pakken op grond van het auteursrechtelijk persoonlijkheidrecht. Hij kwam tot de juiste conclusie dat dat niet zo is. Ik moest daaraan denken bij het lezen van het bericht in de NRC met dezelfde kop als die boven deze blog staat. Museumdirecteur Kiev vernietigt kunstwerk.

 

Schending persoonlijkheidsrecht?

Je gelooft het niet, een museumdirecteur, toonbeeld van iemand die opkomt voor de kunst en het verdedigt tegen materieel en immaterieel geweld, gebruikt datzelfde geweld tegen een kunstwerk. Als dat geen schending van het persoonlijkheidsrecht is!

 

Muurschildering in opdracht

Eerst de feiten. De kunstenaar, Volodimir Koeznetsov, had in opdracht een muurschildering gemaakt met de (achteraf toepasselijke) titel 'de dag des oordeels'. Het zou een bijdrage zijn aan een expositie over de invloed van het christendom op de Oekraiense cultuur. Titel van de expositie 'Groot en groots'.

 

Pussy Riot

Het werk was een apocalyptische voorstelling van een kernreactor waarin priesters, rijke zakenlieden, politiemannen en rechters worden verbrand. Geen vrolijk tafereel, dat moet gezegd. Naast de kernreactor staan een aantal figuren waaronder arbeiders en gepensioneerden, maar ook een activist in de sfeer van Pussy Riot. Van de partij op de muurschildering is ook een vrouw die in juni in het nieuws kwam omdat ze twee politiemannen ervan beschuldige haar te hebben mishandeld en verkracht. Toen de kunstenaar op een dag verder aan zijn muurschildering wilde werken bleek het totaal vernield.

 

Vernietiging kunstwerk

De directeur, Natalia Zabolota bekende ruiterlijk dat zij het kunstwerk met een spuitbus zwarte verf had weggewerkt. Haar argument was dat ze de president van de Oekraine die de volgende dag een bezoek aan het museum zou brengen, er niet mee wilde confronteren. De muurschildering zou een stereotiep en bevooroordeeld beeld geven van Oekraine terwijl de tentoonstelling juist bedoeld was om de grootsheid van de Oekriense cultuur te vieren.

 

Auteursrechtelijke kansen

Feest voor de Oekraine, maar geen feest voor Volodimir Koeznetsov. Kan hij op papier (want hij moet het natuurlijk in het echt niet wagen in dat land) iets auteursrechtelijks ondernemen tegen Natalia, als zij de baas was van bijvoorbeeld het Zaans Museum en een tentoonstelling had georganiseerd over de grootsheid van de Zaanse cultuur. De kans dat hij dat met succes zou kunnen doen lijkt mij aanzienlijk.

 

Aantasting kunstwerk door vernietiging

Zijn werk is aangetast, weliswaar door totale vernietiging, maar onder zodanige omstandigheden dat naar mijn mening het arrest van de Hoge Raad in 2004, waar Axel van Reek in zijn blog op doelt, daartoe voldoende ruimte biedt. Dat de eer en goede naam van de kunstenaar zijn aangetast - een harde voorwaarde voor een auteursrechtelijke actie - is in elk geval evident. De eer en goede naam van Natalia zijn ver te zoeken. Zij hoeft niet te solliciteren bij het Zaans Museum.