Het recht op ‘to shock, offend and disturb’

Het probleem daarbij is natuurlijk dat het niet duidelijk is waar de grenzen precies liggen. Dat komt wel vaker voor in het recht. Belangen zoals privacy versus het algemene belang botsen met elkaar. De ‘redelijkheid en billijkheid’ met name bij het portretrecht doet ook zijn duid in het zakje van de belangenafweging. Al bij al voor de media  qua kansberekening of het allemaal wel goed gaat een hachelijk zaak. Maar ook hier geldt ‘wie niet waagt, die niet wint’. ‘GeenStijl’ waagde, maar verloor. Een rechtenstudente gaat een nachtje stappen nabij het Amsterdamse Leidseplein en neemt daarbij overduidelijk teveel alcohol tot zich. Een zekere Van Liebenstein maakt een filmpje van haar zittend naast haar braaksel en maakt opnamen van herhaalde uitspraken als ‘ik ben de voorzitter (van mijn dispuut) en jij moet mij majesteit noemen’. Het filmpje komt via diverse kanalen bij GeenStijl terecht dat het op haar website dumpert.nl plaatst en naar het filmpje verwijst onder de toevoeging van de tekst: “Check HIERR het filmpje van een bezopen en kotsend beugelstudentenmeisje. Gelukkig studeert ze rechten en heeft ze dit filmpje in no time van internet verwijderd natuurlijk. Zuipende vrouw, wat hebben we nu geleerd? Je hoogdravende lulpraatjes werken niet meer na drie Tequilashots en zestig bier”. Bezoekers van GeenStijl kunnen op de site ‘comments’ plaatsen waar gretig en niet misselijk gebruik van wordt gemaakt: ‘achterlijke dronken hoer’, ‘AUB nekschot voordat dit in de tweede kamer komt’ en ‘dit soort zatte varkens’. In sommige comments worden hyperlinks geplaatst naar Hyves waar privé gegevens van de studente te vinden zijn. Het meisje probeert GeenStijl te bewegen het filmpje van haar website te verwijderen wat zij doet, maar zij herplaatst het weer als blijkt dat de advocaat een bodemprocedure tegen haar start. Is GeenStijl te ver gegaan? Heeft zij de grenzen van het recht ‘to shock, offend and disturb’ overschreden? Heeft zij inbreuk gemaakt op het portretrecht van de studente door haar op internet duidelijk in beeld te brengen in de context van het filmpje? Allemaal vragen die de rechter te beantwoorden had. Die was daarover in zijn vonnis van 14 juli 2010 duidelijk. Ja GeenStijl is te ver gegaan. Ze mag een heleboel maar het filmpje en met name de daarbij geplaatste teksten waren zodanig denigrerend en vernederend, dat de grenzen van het toelaatbare waren overschreden. De rechter vond hier het privé belang sterker dan het door GeenStijl gestelde algemene belang om het bralgedrag van beschonken studenten op een provocerende wijze aan de kaak te stellen. Dat kan – vond de rechter - ook op een andere manier zonder de persoonlijke levenssfeer van dit meisje aan te tasten. Ook was er volgens hem geen sprake van een ‘nieuwsfeit’, maar deed GeenStijl dit ‘voor de lol’. Ook vond hij dat op grond van artikel 21 Auteurswet het portretrecht van de studente was geschonden. Zij had voldoende belang om zich in redelijkheid tegen de openbaarmaking van haar portret te verzetten. Openbaarmaking zonder toestemming achtte de rechtbank onder de gegeven omstandigheden onrechtmatig. Wie niet waagt die niet wint, maar de waagschaal van GeenStijl was misschien ook wel teveel geladen met zaken die in haar nadeel wogen. Met deze uitspraak is zeker niet gezegd dat het recht van de media ernstig is beknot, wel dat de media bij de presentatie van nieuwsfeiten of aanverwante berichten er verstandig aan doen een lijn te volgen die de balans aan de goede kant houdt.