Geen auteursrecht op Endstra-tapes (vervolg)

door: Kees Berendsen

 

Axel van Reek heeft in zijn blog op deze website al ruim aandacht besteed aan het bericht dat de Endstra tapes auteursrechtelijk ‘vogelvrij’ zijn. Ik doe graag mijn extra duit in het zakje, ook omdat ik een wat andere kijk op de uitspraak heb dan Axel.

 

Waren de opnames van de gesprekken die Willem Endstra voerde met rechercheurs op de achterbank van een rondrijdende auto auteursrechtelijk beschermd? Die gesprekken waren gepubliceerd in het boek ‘De Endstra-tapes’.  De erfgenamen van Endstra wilden dat boek verbieden.

 

Om dat verbod te krijgen moest eerst vaststaan dat die gesprekken beantwoordden aan de voorwaarden die de Auteurswet stelt aan een werk. Zo moet een werk voldoende oorspronkelijkheid bezitten. Ontbreekt die dan ontbreekt ook de bescherming van de Auteurswet.

 

Nu hoeft een werk niet een Kunstwerk te zijn met een grote K. Een ‘gewoon’ werk kan ook heel goed beschermd zijn. De lat ligt niet eens zo heel erg hoog. Een beperkte mate van subjectieve keuzes bij het maken van een werk is vaak al voldoende.

 

Het Gerechtshof  ontzegde het werk een auteursrechtelijke status en de erfgenamen kunnen de publicatie van het boek niet verhinderen. Bij de letterlijke weergave van de gesprekken in het boek – vond het Hof kennelijk - ontbrak het aan voldoende subjectieve inbreng.

 

Zoals uit citaat van Axel van Reek blijkt beroept de rechter zich op het feit dat het om een weergave ging van ‘gewone gesprekken’. De redenering van het Hof is vervolgens dat gewone gesprekken nu eenmaal bestaan uit ‘een eindeloze reeks onafgemaakte slecht lopende en ronduit kromme zinnen’.

 

Geeft de rechter hier nu een algemeen objectief oordeel over de beschermbaarheid van ‘gewone gesprekken’ of gaat het om een subjectief oordeel in dit specifieke geval? Het gebruik van het woordje ‘ronduit’ doet het laatste vermoeden. Onduidelijk is de uitspraak op dit punt in elk geval.

 

Ik betwist dat de tekstuele letterlijke weergave van ‘gewone gesprekken’ per definitie niet auteursrechtelijk beschermd kan zijn en zelfs als de zinnen ‘ronduit’ krom zijn kan de aard van de kromheid mogelijk nog steeds recht opleveren. Zo heeft Johan Cruyff misschien wel auteursrecht op de slogan ‘ieder voordeel heb zijn nadeel’. Het laatste woord hierover is hopelijk nog niet gesproken.