De uitputting van Pictoright

door: Kees Berendsen

 

De auteursrechtorganisatie Pictoright heeft enige tijd geleden de rechtstrijd aangebonden tegen Art & Allposters B.V., een uitgeverij die onder meer kunstposters en poster op canvas uitgeeft. Pictoright vertegenwoordigt kunstenaars of hun erfgenamen en rechthebbenden in hun auteursrecht en is bevoegd voor de verveelvoudiging en openbaarmaking van de kunstwerken van deze kunstenaar toestemming te geven. De rechtstrijd ging onder meer over de vraag of reproducties van kunstwerken op posters, hoewel deze mogelijk met instemming van de rechthebbenden (c.q. Pictoright) in het verkeer zijn gebracht, zonder nadere toestemming van de rechthebbenden (of van Pictoright namens hen) ook op canvas mogen worden geprint en verspreid. De vraag leek eenvoudig maar werd gecompliceerd door de werkwijze die Art & Allposters hanteerde. Zij haalt de drukinkt van het papier van de poster en brengt dit over op het canvas. Taalkundig gezien zou je met andere woorden inderdaad niet kunnen spreken van een verveelvoudiging. Dezelfde afbeelding die op de poster staat komt immers terecht op het canvas doek. De Rechtbank Roermond had zich bij haar uitspraak van 22 september 2010 voor een belangrijk deel daardoor laten leiden en Pictoright in het ongelijk gesteld. Pictoright is van dit vonnis in hoger beroep gegaan en heeft het Hof Den Bosch ervan weten te overtuigen dat de Rechtbank het bij het verkeerde eind had. Het Hof volgt de redenering van Pictoright zoals die ook is gevolgd bij het klassieke Poortvliet arrest van de Hoge Raad uit 1979, dat erop neer komt dat er sprake is van een nieuwe openbaarmaking van een werk als dat werk in een andere vorm onder het publiek wordt verspreid, zodanig dat dat tot een nieuwe exploitatiemogelijkheid leidt. In de Poortvlietzaak ging het om Poortvlietkalenders waarvan na afloop van het toepasselijke jaar het kalendarium werd afgesneden en de reproducties afzonderlijk werden verkocht. De verkoop van deze reproducties was volgens de Hoge Raad een nieuwe openbaarmaking. Daarvan is volgens het Hof ook bij het transfer op canvas sprake.Het 'canvas transfer' exemplaar kan immers niet meer worden beschouwd als hetzelfde door de rechthebbende in het verkeer gebrachte posterexemplaar, ook al is de drukinkt van de reproductie een op een overgebracht van de poster op het canvas. Het auteursrecht is ten aanzien van de exemplaren van het kunstwerk die op het canvas zijn overgebracht dan ook niet 'uitgeput'. Dat wil zeggen dat hoewel de reproducties op de poster rechtmatig in het verkeer zijn gebracht en ten aanzien van die reproducties het auteursrecht niet meer kan worden uitgeoefend jegens de eigenaar van die exemplaren, dat niet geldt voor de 'canvas transfer' exemplaren. Ook is er sprake van een nieuwe exploitatiemogelijkheid: de 'canvas transfer' exemplaren hebben immers een hogere prijsstelling dan de posters en daarmee kan een andere doelgroep worden bereikt. Pictoright heeft hiermee een belangrijke principeuitspraak op haar naam geschreven, waarmee nog niet is gezegd dat de zaak daarmee op zijn eind is. Ik sluit niet uit dat Art & Allposters van het arrest in cassatie gaat. Pictoright zal in dat geval - ik denk wel met goede kansen - opnieuw een uitputtingsslag moeten leveren. Hof Den Bosch, 3 januari 2012, HO 200.079.664

Reacties

Stefan - 13-05-2012

hoppa