De achterdeur van het Achterhuis

Net zoals op veel andere boeken rusten op het dagboek van Anne Frank, het Achterhuis, auteursrechten. Alleen de rechthebbenden mogen het boek uitgeven en 'exploiteren' op de wijze die men wenst . Zo is hun toestemming nodig voor verfilming of dramatisering of voor het gebruik van teksten voor maatschappelijke doeleinden. Auteursrechten zijn, anders dan het merkenrecht eindig. 70 jaar na de dood van de auteur valt het werk in het zogenaamde domain public. Iedereen kan zich er dan op storten en het in beginsel exploiteren zoals hij wil. Je ziet dan ook steevast een run op werken waarvan de rechten vrijvallen. Ook het Achterhuis zal binnenkort publiek domein zijn.Om precies te zijn op 1 januari 2016. Voor het zo ongeveer populairste boek ter wereld zal dat niet ongemerkt voorbijgaan. De herrie begint nu al. Rechthebbende is het in Zwitserland gevestigde Anne Frank Fonds. Dat Fonds gaat dus zijn auteursrechtelijke zeggenschap verliezen. Iedereen, dus bij voorbeeld ook de Anne Frank Stichting kan het boek dan uitgeven zoals hij wil. Nu was er tussen Fonds en Stichting toch al ruzie over de rechten. De vrijval van de rechten is dus olie op het vuur. Maar de strijd wordt niet alleen op het auteursrechtelijk front, maar sinds kort ook op het merkenrechtelijk front gestreden. Deponeerde de Stichting in 1987 het Achterhuis als merk voor o.a. museumdiensten en cultureel-politieke voorlichting, in 2011 deponeerde het Fonds het Achterhuis als merk voor o.a. boeken en andere media, zoals film en theater. Het depot door de Stichting was natuurlijk gericht op een versterking van haar positie bij gebreke van het bezit van het auteursrecht, met het depot door het Fonds wordt beoogd het wegvallen van het auteursrecht en haar zeggenschap te compenseren door het merkenrecht. Zoals het auteursrecht de rechthebbende in staat stelt het object ervan te beschermen tegen onwelgevallige exploitanten, zo geldt dat ook voor de houder van het merkenrecht. Via een achterdeur zou het Fonds daarmee haar intellectuele zeggenschap over het Achterhuis kunnen oprekken, en dan niet meer voor een beperkte termijn (zoals in het auteursrecht), maar onbeperkt, zoals bij het merkenrecht het geval is. Gaat het Fonds deze oorlog van de Stichting winnen? Dat is nog maar helemaal de vraag. Het Fonds voert nu op de achtergrond niet alleen maar een strijd met de Stichting, maar op het strijdperk is nu ook Het Benelux Bureau voor Intellectuele Eigendom (BBIE) verschenen, het Merkenbureau waar de registratie is gedaan. Dat weigert de registratie van Het Achterhuis omdat het niet meer is dan een boektitel en een boektitel kan volgens het BBIE niet beschermd zijn, omdat het slechts de inhoud van het boek beschrijft en daardoor geen onderscheidend vermogen heeft. Het Fonds is van de beslissing van het BBIE in hoger beroep gegaan bij het Gerechtshof in Brussel.