Beatrix onder de 3D printer

door: Kees Berendsen

 

Het kon niet uitblijven. De uitbreiding van de kopieertechniek met de 3D printer die het mogelijk maakt 3 dimensionale reproducties te vervaardigen is een nieuwe uitdaging voor auteursrechtinbrekers. En die inbrekers doen hun werk niet voor de lol maar voor de pegels. Ground3D, het Platvorm voor 3D printen, gevestigd aan het Damrak in Amsterdam, hoefde het niet ver te zoeken. Het wassenbeeldenmuseum Madame Tussauds, zo ongeveer om de hoek bij Ground3D, beschikte over een interessant object om daar op driedimensionale wijze mee aan de haal te gaan. Ground3D vervaardigde naar foto's van een portret van Beatrix die het museum had laten maken t.b.v.het ontwerp van een Beatrix beeldportret, drieendertig '3D Beatrix-hoofden' . Zij bood deze vervolgens ter verkoop aan voor een prijs van € 1.500 per stuk. Daarop heeft Tussauds Ground3D gesommeerd de verveelvoudiging en verdere openbaarmaking van deze hoofden op grond van het auteursrecht te staken. Wat is de positie van Ground3D en maakt Tussauds een goede kans van slagen? De relevante vragen hierbij zijn vooral: rust er auteursrecht op de foto's en wie is de rechthebbende? Vooral de eerste vraag is van belang en kan voor Tussauds nog wel eens een auteursrechtelijke brug te ver zijn. Tussauds adverteert steevast met de mededeling, dat haar wassenbeelden een op een overeenkomen met de werkelijkheid. De vraag is dan of de foto's dan nog wel voldoen aan het auteursrechtelijk vereiste van oorspronkelijkheid. Het lijkt erop dat de opdracht aan de fotografen was om nu juist niets subjectiefs aan hun foto's toe te voegen. Het wordt dan nog een hele klus om uit te leggen dat de fotografen toch een artistiek werk hebben vervaardigd. Een vordering alleen op grond van het auteursrecht lijkt daarom riskant. Dat het gedrag van Ground3D op algemene gronden onrechtmatig is lijkt mij een stelling waarop de vordering van Tussauds in elk geval ook gebaseerd zou moeten zijn. De andere vraag 'wie op het moment van 'inbreuk' de rechthebbende was', is niet minder belangrijk. Is dat het museum of zijn dat de fotografen. De fotografen zijn de makers van de foto's. Op grond daarvan zou je zeggen dat zij de rechthebbenden zijn. De foto's zijn - lijkt het - ook niet als zodanig door het museum openbaar gemaakt. Dat zou het museum op grond daarvan nog als rechthebbende van de foto's kunnen worden aangemerkt. Dat het museum het Beatrixportret tentoonstelt en op grond daarvan wellicht de rechthebbende daarop is, helpt ook al niet. Immers, het 3 dimensionale portret heeft nu juist niet model gestaan voor de kopieen van Ground3D. Wordt vervolgd. Intussen volgen de 3D activiteiten elkaar in hoog tempo op: gebouwen en revolvers hebben het nieuws al gehaald, de rechtzaken zullen spoedig volgen.