Auteursrechtelijke claim van Bishop203 en AK47 afgewezen

 

Bishop203 en AK47 zijn twee van de 17 graffitti kunstenaars die een claim hadden ingediend tegen de eigenaar van het beroemde gebouwen complex 5Points in New York. Het gebouw heet in de volksmond ook wel Graffiti Mecca. Het gebouw is aan de buitenzijde - als een soort tatouage - geheel met graffitti bedekt. De eigenaar, Gerard Wolkoff, was voornemens het complex te slopen en ervoor in de plaats luxe appartementen neer te zetten. Kon dat zomaar?

 

Sloop van graffiti aantasting?

De toepasselijke Amerikaanse wetgeving bood de kunstenaars de mogelijkheid zich te verzetten tegen aantasting van hun werk. De vraag was of de vernietiging van de graffitti op het bouwwerk, die het logische gevolg was van de sloop van het gebouw, een aantasting was die volgens de wet kon worden verhinderd.

 

Jelles/Gemeente Zwolle

Over dat onderwerp is ook in Nederland flink geprocedeerd, met verschillende uitkomst, met name wanneer het - zoals nu in het Amerikaanse voorbeeld - over architectuur ging. Een toonaangevende uitspraak werd door de Hoge Raad gedaan in de zaak tussen architect Jelles tegen de Gemeente Zwolle over de sloop van een bouwwerk van de architect. Kenvraag was of auteursrechtelijk gezien de totale vernietiging van een werk een aantasting van dat werk was.

 

Gerechtvaardige belangen

Nee zei de Hoge Raad, dat is het niet. Maar voegt zij daaraan toe, dat neemt niet weg dat de eigenaar met zijn sloop wel op andere dan auteursrechtelijke gronden onrechtmatig kan handelen. Bijvoorbeeld als er geen gegronde reden is voor sloop. Daarbij moet er rekening worden gehouden met de gerechtvaardigde belangen van de architect. Zo zal de eigenaar, ook als er een gegronde reden voor sloop is, bij voorbeeld een goede documentatie moeten aanleggen van het te slopen bouwwerk.

 

Het lot van Graffiti Mecca

Terug naar de graffitikwestie in New York. De bijzonderheid daar was dat de eigenaar jaren geleden de kunstenaars toestemming had gegeven om de graffiti aan te bengen. Noblesse oblige zou je zeggen. Maar ook hier trokken Bishop203 en consorten - net als de architect in de zaak tegen de Gemeente Zwolle - aan het kortste eind. Hun graffitti volgt het lot van het gebouw. Hun mekka is van tijdelijke duur. En misschien past dat ook wel bij graffiti kunst. Hopelijk laat Wolkoff voorafgaand aan de sloop een mooie documentaire maken van Graffiti Mecca, met als happy end dat ook het appartementen complex zal worden voorzien van graffiti.