Peter R. de Vries mag niet geheime opnamen uitzenden, maar doet dat toch

Dus, in het vervolg moeten er hogere dwangsommen geëist en opgelegd worden als we te maken hebben met kapitaalkrachtige mediabedrijven. Door het toch uitzenden van de beelden heeft Peter R. de Vries de hele dag gratis publiciteit. Dit is meer waard dan € 15.000,=.
 
Dan nu de uitspraak. De TBS-kliniek heeft een uitzendverbod gevorderd. Zij stelt dat Koos H. onevenredig veel schade lijdt door uitzending van de beelden. Koos H. wordt door de beelden herkend in de kliniek en door mede-gedetineerden en bewaarders erop aangesproken. Door uitzending van de beelden wordt kortom zijn leven moeilijk gemaakt. Er is volgens de TBS-kliniek geen enkel belang hiermee gediend, behalve dan entertainment en geldelijk gewin.
 
Peter R. de Vries meent dat hij een misstand aan de kaak stelt en dat de uitingsvrijheid moet prevaleren boven de privacy van Koos H. De rechtbank volgt deze redenering. Peter R. de Vries mag misstanden aan de kaak stellen. Peter R. de Vries mag echter niet de beelden uitzenden. Hij mag wel citeren uit de gesprekken. De gebruikte methode – het heimelijk filmen van Koos H. in een omgeving waarin hij daar niet op bedacht hoefde te zijn – kan volgens de rechtbank niet door de beugel. Juist deze methode heeft onevenredig veel schade toegebracht.
 
Het vervolg is bekend. Peter R. de Vries zendt de beelden toch uit.
 
Juridisch gezien vind ik aan deze uitspraak interessant de overwegingen van de rechtbank over het portretrecht van veroordeelden. Zij stelt daarover:
 
Tegen de achtergrond van het hanteren van de verborgen camera in de besloten kliniek, die tevens de woon- en behandelomgeving is van [eiser], waarin hij mocht verwachten tot op zekere hoogte in zijn privacy beschermd te zijn, is onder de geschetste omstandigheden een dergelijke aantasting van zijn persoonlijke levenssfeer niet gerechtvaardigd. Voldoende aannemelijk is dat uitzending van de opnamen een negatieve invloed kan hebben op de wijze van tenuitvoerlegging van zijn straf, de mogelijke behandeling van zijn psychische problemen en de bejegening door medegedetineerden. Voor zover hij herkenbaar in beeld komt vormt uitzending van de beelden tevens een schending van het portretrecht van [eiser]. Op grond van het voorgaande heeft [eiser] een redelijk belang heeft om zich daartegen te verzetten. Al met al wegen deze belangen van [eiser] dermate zwaar, dat een verbod tot het uitzenden van de opnamen zelf gerechtvaardigd wordt geacht. Het belang dat SBS c.s. heeft aangevoerd om de opnamen met herkenbare beelden van [eiser] wel uit te zenden, zodat de kijkers zelf (de mimiek van) [eiser] kunnen zien om te kunnen oordelen over zijn geloofwaardigheid, weegt daar niet tegen op. SBS mag [eiser] letterlijk citeren; dat moet voldoende zijn.

 

Zie hier de gehele uitspraak.
 
Peter R. de Vries gebruikt vaker de methode van de verborgen camera. Dat deed hij ook bij Joran van der Sloot. De advocaat Spong vond destijds dat deze methode strafbaar was. Ik heb daar destijds de volgende reactie op gegeven:  
 
Peter R. de Vries mag als journalist strafwet overtreden
Advocaat Gerard Spong stelt in de krant van donderdag 7 februari 2008 dat Peter R. de Vries de strafwet heeft overtreden door het heimelijk filmen van Joran van der Sloot in de auto bij Patrick van der Eemst. Dit zou volgens de heer Spong een overtreding zijn van artikel 139f Wetboek van Strafrecht. Immers, Joran van der Sloot was niet op de hoogte van het filmen, heeft er ook niet mee ingestemd en de auto van Patrick kan als een niet een voor het publieke toegankelijke ruimte gekwalificeerd worden. Kortom, aan alle voorwaarden voor strafbaarheid lijkt op het eerste gezicht te zijn voldaan; Peter R. de Vries zou maar liefst 6 maanden gevangenisstraf kunnen krijgen.
Toch is deze conclusie iets te kort door de bocht. Peter R. de Vries is namelijk journalist en het heimelijk filmen van Joran was onderdeel van een televisieprogramma waarmee beoogd werd een misstand aan de kaak te stellen.


De persvrijheid wordt door het Europees Hof van de Rechten van de Mens in Straatsburg sterk beschermd; beperkingen van de vrije pers moeten noodzakelijk zijn in een democratische samenleving. Dit wordt niet snel aangenomen door het Hof; de pers heeft in een democratische samenleving "a vital role as a public watchdog".  En voor het vervullen van deze rol mag in bepaalde gevallen ook de strafwet overtreden worden. Hiervoor moet het belang van het aankaarten van de misstand groter zijn dan het handhaven van de strafwet. Is dat nu het geval? Peter R. de Vries heeft ontegenzeggelijk een misstand aangekaart. De verklaring die Joran in de auto van Patrick aflegt, brengt het onderzoek naar de verdwijning van Natalee Holloway verder. Tevens draagt zijn uitzending bij aan de maatschappelijke discussie over het functioneren van het OM  en de instrumenten die het OM ter beschikking staan voor het oplossen van dergelijke misdrijven. Daar tegenover staat dat met de strafbepaling beoogd wordt de persoonlijke levenssfeer van burgers te beschermen. Ook dit is een groot goed en mag alleen beperkt worden indien de beperking noodzakelijk is in een democratische samenleving.


De uitzending van Peter R. de Vries maakt zonder meer inbreuk op de persoonlijke levensfeer van Joran. Hier is dus sprake van een klassieke botsing van grondrechten. Het Hof lijkt in dergelijke gevallen in het algemeen het zwaartepunt te leggen bij de persvrijheid indien daadwerkelijk bijgedragen wordt aan een maatschappelijk debat en dat is hier het geval. De Vries hoeft zich dan ook geen zorgen te maken; dat zal ook de heer Spong met mij eens zijn.